Niemiecka zdobyczna broń pancerna w służbie LWP

 

Powrót do spisu

Strona główna

ZAKRZEWSKI Bartosz

Niemiecka zdobyczna broń pancerna w służbie LWP

( fragment )

 

Wszystkie rodzaje wojsk LWP pod koniec i tuż po zakończeniu wojny znalazły się w posiadaniu zdobycznego sprzętu wojennego państw osi. W artykule scharakteryzowano zdobyczną niemiecką broń pancerną. Jeszcze w trakcie a także kilka lat po zakończeniu II wojny światowej na wyposażeniu Ludowego Wojska Polskiego znalazła się niewielka liczba pojazdów zdobycznych państw osi, w tym przede wszystkim niemieckiej broni pancernej. Artykuł dotyczy niemieckiej broni pancernej zdobytej na Niemcach jeszcze w czasie trwania działań wojennych w latach 1943-1945 oraz używanej w Ludowym  Wojsku  Polskim w latach od 1945 r. do początku lat 50. XX wieku.

Celem artykułu jest analiza, usystematyzowanie wiedzy i krótka charakterystyka niemieckiej zdobycznej broni pancernej która znalazła się na wyposażeniu LWP w trakcie i tuż po zakończeniu II Wojny Światowej.

 

NIEMIECKI SPRZĘT ZDOBYCZNY

Jeszcze w trakcie działań wojennych Wojsko Polskie podległe Armii Czerwonej zdobyło wiele egzemplarzy niemieckich wozów bojowych, które Niemcy ze względu nauszkodzenia lub brak amunicji porzucili na polu walki lub w popłochu wycofując się. Ponieważ był to sprzęt nietypowy, do którego brakowało części zamiennych, liczba zdobytych egzemplarzy nie była duża, i tylko pojedyncze z nich wykorzystywano, oczywiście jeśli ich stan techniczny na to pozwalał. Przypadki ciągłego używania zdobycznych wozów bojowych były incydentalne choć oczywiście zdarzało się, że zdobyte w czasie walki pojazdy czasem używano w boju np. w czasie walk z partyzantką ukraińską w Bieszczadach. W efekcie w różnych jednostkach pancernych 1 i 2 Armii WP znalazł się zdobyty sprzęt niemiecki, który z różnych powodów m.in. poprzez brak odpowiedniego sprzętu dostarczanego ze Związku Radzieckiego, był potem używany przez żołnierzy polskich. Jednak ze względu na przypadkowość pozyskania i często dość szybką utratę np. poprzez awarie i brak części zamiennych, informacji o wykorzystaniu zdobycznych pojazdów należy szukać bardziej we wspomnieniach

żołnierskich niż w oficjalnej ewidencji. W większości przypadków trudno określić jakie to były konkretnie typy i modele broni pancernej gdyż we wspomnieniach żołnierzy pojazdy te były przeważnie lakonicznie określane np. „samochód pancerny, transporter opancerzony, pancerka” itp. bez bliższej charakterystyki. Nie jest to dziwne gdyż żołnierze nie byli przecież specjalistami od sprzętu niemieckiego, a po latach głównym wątkiem ich wspomnień był przede wszystkim sam przebieg walk [ 2]. 

Część ze zdobycznych pojazdów była używana jeszcze w kilka lat po wojnie. I tak np. wiosną 1945 r. 24 batalion naprawy czołgów, który stacjonował wówczas niedaleko Świdwina wyremontował kilka zdobycznych pojazdów pancernych, które po wyposażeniu w zdobyczną amunicję przekazano na uzbrojenie 5 samodzielnemu dywizjonowi artylerii samobieżnej 6 Dywizji Piechoty (DP). Dywizjon ten nie posiadał przewidzianych dla niego dział SU-76 zatem nie mógł wziąć udziału w walkach. Także tuż po wojnie w czasie oczyszczania terenu z pozostałości wojny, zwłaszcza na ziemiach zachodnich, ewakuowano różne pojazdy niemieckie. Większość z nich trafiła na złom ale niektóre po kapitalnych remontach znalazły się jeszcze w służbie LWP chociażby jako wozy szkoleniowe

[7].2 ZDOBYCZNE CZOŁGI

2.1 Średni czołg - Panzer IV

Jedynym znanym czołgiem zdobytym na Niemcach, był średni czołg PzPkpfw -Panzerkampfwagen IV (Sd.Kfz.161 w skrócie Panzer IV), który był jednym z podstawowych typów czołgów Wehrmachtu. Do jesieni 1942 r. był najcięższym wozem pancernym służącym w Wehrmachcie. Początkowo był uzbrojony w krótkolufowe działo kalibru 75 mm, jednak pod wpływem doświadczeń wyniesionych ze starć z radzieckimi czołgami T-34 i KW-1 przezbrojono go w armaty długolufowe. Przez kilka miesięcy był najlepszym czołgiem państw Osi i jedynym, który mógł nawiązać równorzędną walkę z wozami alianckimi. Mimo pojawienia się cięższych maszyn „Panter” i „Tygrysów” Panzer IV (fot. 1) nigdy nie został przez nie wyparty z dywizji pancernych i do końca wojny był podstawowym czołgiem niemieckim.

Jego produkcja seryjna rozpoczęła się w 1937 r. i do końca wojny wyprodukowano ponad 8,5 tysiąca (inne dane mówią o 9273 egzemplarzach) pojazdów tego typu w różnych wersjach uzbrojenia, wyposażenia itp. Podwozie tego czołgu zostało przez Niemców wykorzystywane dobudowy różnego rodzaju wozów bojowych. W czasie wojny był on także dostarczany armiom sprzymierzonym z Niemcami. Używali ich między innymi Węgrzy(52 egzemplarze), Rumuni(100 egzemplarzy), Bułgarzy(52 egzemplarze), Finowie(15 egzemplarze) i Hiszpanie(20 egzemplarzy). Prawdopodobnie kilka sztuk trafiło również do Chorwacjii Turcji. Nieznana liczba tych wozów została przejęta w toku działań wojennych przez Sowietów. Część z nich była wykorzystywana w roli przynęty, by zwabić przeciwnika w pułapkę, natomiast inne przebudowano na samobieżne działa SU-76I lub SG-122A.Pewna liczba czołgów służyła także po zakończeniu wojny, m.in. w Bułgarii, Jugosławii, Finlandii, Egipcie, Hiszpanii, Jordanii, Turcji i Polsce. 17egzemplarzy z armii syryjskiej wzięło udział w wojnie sześciodniowej w 1967 r. Na stanie uzbrojenia wojsk pancernych Ludowego Wojska Polskiego znalazł się jeden zdobyczny egzemplarz tego pojazdu w wersji J pochodzący z ostatniej serii produkcyjnej. Pojazd ten został zdobyty przez polskich żołnierzy w marcu 1945 r. i naprawiony w 24 batalionie naprawy czołgów. Już po zakończeniu wojny, po gruntownym remoncie, przekazano go 5 dywizjonowi artylerii samobieżnej 6 DP. Na stanie tego oddziału pozostawał do 5 października 1945r.,po czym został przekazany 3-mu szkolnemu pułkowi czołgów. Dalsze jego dzieje niestety nie są znane.

                                                 ------------------------------------------------------

pozostały tekst dostępny pod linkiem:

 https://www.czasopismologistyka.pl/artykuly-naukowe/send/318-artykuly-na-plycie-cd-3/7241-artykul

                                                ----------------------------------------------